W momencie wyboru nowego gaźnika do naszego samochodu , najczęściej kierujemy się przekonaniem że większe jest lepsze. Te podstawowe niezrozumienie konstrukcji i zasady działania tych urządzeń jest przyczyną złej pracy silnika na gaźnikach typu Weber DCOE , Dellorto DHLA i Solex C. Głównym elementem branym pod uwagę przy doborze gaźnika jest rozmiar gardzieli (zazwyczaj mamy do dyspozycji rozmiar 40 lub 45 , występują także rozmiary 48 i 50 ale są to głównie rozmiary gaźników poziomych Weber serii DCOE), który decyduje o przepływie a tym samym o wzroście mocy silnika. Jednak nie należy przesadzać z doborem rozmiaru gardzieli gdyż może to powodować przytłumienie (zbyt mały przekrój) bądź też spadek osiągów silnika ( wzrost spalania , spadek mocy przy za dużym przekroju). Dlatego dobór odpowiedniego rozmiaru gardzieli gaźnika zwanej także zwężką Venturiego, jest podstawowym i pierwszym krokiem przy doborze i regulacji gaźnika. Przy wyborze rozmiar zwężki , należy pamiętać ze celowym i głównym zadaniem zwężki jest zwiększenie podciśnienia w okolicy gardzieli co ma sprzyjać lepszemu wypływowi i rozpyleniu mieszanki . Mniejszy rozmiar zwężki daje efektywniejsze wykorzystanie możliwości gaźnika ale jednocześnie zahamowuje przepływ. Z kolei większy rozmiar może dać wzrost mocy przy wyższych obrotach ale powoduje to spadek obrotów użytkowych . Takie rozwiązanie jest korzystne w przypadku samochodów wyścigowych , w codziennej eksploatacji ważniejsza jest elastyczność silnika. Przez 95% czasu pracy silnika w warunkach normalnych tzn. codzienna eksploatacja , nie zbliża się on do swojej maksymalnej mocy ale przez około 75% czasu pracy wykorzystuje on swój moment maksymalny. Dlatego dobierając rozmiar gaźnika (zwężki Venturiego) powinno się kierować lepszym wykorzystaniem momentu obrotowego co jest bardziej korzystne w codziennej jeździe. Poniżej przedstawione są rozmiary zwężek Venturiego stosowane w gaźnikach Weber DCOE i IDF oraz Dellorto DHLA :
 

Rozmiar podstawowy

Dostępne rozmiary zwężek

(mm)

38

26 , 28 , 30 , 32

40

28 , 30 , 32 , 34

45

34 , 36 , 38 , 40

48/50SP

36 , 38 , 40 , 42

55SP

46 , 48


Taka różnorodność rozmiarów zwężek pozwala na dokładny dobór gardzieli do określonej pojemności silnika. Poniżej znajduje się wykres , który umożliwia właśnie dobranie odpowiedniego rozmiaru zwężki zależnie od pojemności silnika i obrotów użytkowych , które zazwyczaj dla większości silników benzynowych zawierają się w granicach od 5250 do 6500 obr/min. Odczytany z wykresu rozmiar zwężki dla określonej pojemności i prędkości obrotowej dla mocy maksymalnej , mnożymy przez 1,25 i uzyskujemy rodzaj gaźnika jaki mamy zastosować w naszym samochodzie.

Obliczanie i dobór zwężki „Venturiego”

Rozmiar zwężki * 1,25


Przykład obliczania rozmiaru gardzieli:
Dla silnika o pojemności 2000ccm , który osiąga maksymalną moc przy 6000 obr/min rozmiar zwężki odczytany z wykresu wynosi 36mm , a najbardziej odpowiedni rozmiar gardziel gaźnika (model gaźnika) to 45mm (36mm*1,25 = 45mm). Dla takiego silnika najlepszym będzie gaźnik Weber 45 DCOE , jednakże gdy silnik ma być ekonomiczny można także zastosować gaźnik Weber 40DCOE z gardzielą 36mm , który także spełni swoje zadanie choć nie z takim skutkiem jak weber 45. Poniżej znajduje się wykres i tabela ułatwiająca dobór średnicy gardzieli dla odpowiedniej pojemności silnika:
wykres 1

Rozmiar gardzieli (mm)

Pojemność jednego cylindra (ccm)

28

250

29

278

30

300

31

325

32

350

33

375

34

400

35

425

36

465

37

475

38

525

39

565

40

600

43

800


Mimo wybrania odpowiedniego rozmiaru zwężki , nie zawsze zakupiony gaźnik będzie spełniał swoje zadanie tak jak tego oczekujemy. Należy także przeprowadzić dobór pozostałych elementów tkj. dysze i rurki emulsyjne.

Budowa elementów regulacyjnych głównego układu paliwowego


regulacyjne

Dobór głównej dyszy paliwa i powietrza

Rozmiar głównej dyszy paliwa

Rozmiar zwężki Venturiego * 4

Rozmiar głównej dyszy powietrza

Rozmiar głównej dyszy paliwa + 50


Przydatna formuła do obliczania rozmiaru głównej dyszy paliwa , gdy znana jest wielkość zwężki Venturiego, to pomnożenie tego wymiaru przez 4 . Otrzymany wynik daje nam początkowy wymiar dyszy, który powinien być "bezpieczny" tzn. praca silnika przy takich ustawieniach gaźnika będzie stabilna , oczywiście istnieje możliwość korekty tego wymiaru w celu uzyskania lepszych efektów ale takie regulacje należy przeprowadzać już przy użyciu specjalnych przyrządów. Dla dobranej głównej dyszy paliwa pozostaje jeszcze ustalenie rozmiaru dyszy powietrza i rodzaju rurki emulsyjnej. Rozmiar dyszy powietrza można określić używając prostego schematu a mianowicie dodając do rozmiaru dyszy paliwa 50 co daje nam początkowy nastaw. I tak dla rozpatrywanego przykładu gdzie rozmiar gardzieli wynosi 36mm otrzymujemy dyszę paliwa 145 i dyszę powietrza 190. Zależnie od producenta mamy różne rozmiary dysz paliwa , i tak dla Webera są to : 135 , 140 , 145 , 150 oraz wyższe , a dla Dellorto 135 , 136 , 137 , 138 , 139 , 140 i wyższe. Poniższe tabele przedstawiają zależność pomiędzy rozmiarem dyszy paliwa a pojemnością silnika i średnicą gardzieli :
 

Rozmiar dyszy paliwa

Pojemność cylindra w ccm

 120

250

125

300

130

350

135

400

140

450

145

500

150

550

155

600

160

650

165

700


Rozmiar gardzieli (mm)

Dysza paliwa

30

135

32

145

34

155

36

160

38

165-170

40

175-180

Dobór rurki emulsyjnej


Rurka emulsyjna jest elementem , który w głównej mierze odpowiada za przygotowanie mieszanki paliwowo-powietrznej. Tu następuje wstępne wymieszanie paliwa z powietrzem dostarczonego z zewnątrz do gaźnika. Podobnie jak z dyszami tak i tu występuje kilka rodzajów rurek , które zależnie od producenta maja różne oznaczenia . I tak Weber posiada następujące rurki emulsyjne: F1, F3 , F4 , F5 , F9 , F10 , F12 , F14 , F17 , F20 , F21 , F22 , F24 , F25 , F26 , F27 , F28 , F30 , F32 , F33 , F34 , F36 , F38 , F39 , F41 , F42 , F43 , F44 , F46 , F47 , F49 , F50 . Z kolei Dellorto : 7772.1 , 7772.2 , 7772.3 , 7772.4 , 7772.5 , 7772.6 , 7772.7 , 7772.8 , 7772.10 , 7772.14 , 7772.16. Najczęściej jednak zastosowanie znajdują rurki emulsyjne takie jak :F16(7772.7) dla mniejszych silników o pojemności skokowej od 998 do 1098 ccm oraz F2(7772.6) dla większych silników o pojemności skokowej powyżej 1275ccm.
 
rórki emulsyjne

Poniżej znajduje się tabela obrazująca najczęściej stosowane rurki emulsyjne w zależności od pojemności silnika.
 

Pojemność jednego cylindra ccm

Rodzaj rurki emulsyjnej

250-325

F11

275-400

F15

350-475

F9 , F16

450-575

F2


I tak dla naszego przykładu najlepsza byłaby rurka emulsyjna F16 lub F2. Jeżeli istnieje możliwość wyboru między tymi dwiema rurkami emulsyjnymi to dla tego typu silnika lepsza byłaby rurka F2 chociaż F16 także dobrze spełni swoją rolę.

Budowa elementów regulacyjnych układu biegu jałowego

regulacyjne jałowego

Dobór dyszy paliwa i powietrza biegu jałowego


W przypadku układu biegu jałowego dysza paliwa jest połączona z dysza powietrza i wykonane jako jeden element. Stąd wynika ich oznaczenie (tylko dla gaźników Weber) , które zawiera informacje o dwóch dyszach i tak np. symbol 45F6 oznacza dyszę paliwa 45 i dyszę powietrza F6. Dysza paliwa biegu jałowego jest elementem , który pośrednio wpływa na regulację pracy silnika na wolnych obrotach podobnie jak dysza powietrza biegu jałowego. Jednak największą rolę odgrywają tu wkręty regulacyjne , które są ostatnim elementem regulującym wypływ mieszanki do silnika. Przy doborze odpowiednich dysz w układzie biegu jałowego należy być ostrożnym, ponieważ gdy dysze będą za małe silnik będzie przerywał i będą trudności z jego regulacją na wolnych obrotach (silnik będzie się dławił) z kolei przy zbyt dużych dyszach może nastąpić przegrzewanie silnika co także nie jest zjawiskiem korzystnym. Dlatego wybierając początkowe rozmiary należy się kierować następującymi wartościami : 40/45 f9 dla silników o pojemności 1600ccm , 45/50 f9 dla silników o pojemności 1800ccm oraz 50/55 f9 dla silników o pojemności 2000ccm. Poniżej przedstawiono w tabeli rozmiary dysz paliwa zależnie od pojemności silnika.
 

Rozmiar dyszy paliwa

Pojemność jednego cylindra (ccm)

40

250-350

45

350-420

50

420-490

55

490-560

60

560-630

65

630-700


Zakładając poprawny dobór dyszy paliwa , choć nie jest to łatwe , sprawdzamy własności jezdne samochodu dla takich ustawień. Jeżeli dobór był nieprawidłowy tzn. dobrano zbyt małą dyszę wtedy silnik będzie słabł w momencie przyspieszania z niskich na wysokie obroty. Odczuwalną zmianę ( wzmocnienie/osłabienie silnika na wolnych obrotach) można uzyskać zmieniając ilość powietrza dostarczonego do układu biegu jałowego a więc poprzez zmianę dyszy powietrza na większą bądź mniejszą. Jeżeli ta zmiana nie przyniesie oczekiwanego efektu wtedy należy zmienić rozmiar dyszy paliwa pozostawiając tą samą dysze powietrza. Poniżej przedstawiony jest diagram pokazujący zastosowanie różnych dysz powietrza zależnie od tego czy chcemy wzbogacić czy zubożyć mieszankę na wolnych obrotach.

Ubogie                       Normalne                          Bogate

F3 , F1 , F7 , F5 , F2-F4 , F13 , F8-F11-F14 , F9 , F12 , F6

7850.5 ,  .10 ,  .9 ,  .4 ,  .1 ,  .3 ,  .6 ,  .7 ,  .2 ,  .8 

Dobór pozostałych elementów regulacyjnych

Zwężka gardzieli rozpylacza


Prawidłowy dobór rozmiaru zwężki gardzieli rozpylacza jest bardzo ważny, gdyż odpowiada on za wypływ mieszanki z głównego układu paliwowego do silnika. Podobnie jak w poprzednich elementach tak i tu mamy do dyspozycji kilka rozmiarów zwężek , które są stosowane zależnie od pojemności silnika i przeznaczenia. I tak firma Weber posiada w swojej ofercie zwężki oznaczone jako : 3.5 , 4 , 4.5 , 5 i większe , a firma Dellorto : 1 , 2 , 3 , 4. Oznaczenie to jest najczęściej wybite na zewnętrznej stronie gardzieli pomocniczej zwężki venturiego. Jeżeli rozmiar zwężki nie będzie wystarczająco duży , w momencie gdy silnik osiągnie wyższe obroty (najczęściej w okolicy obrotów maksymalny) będzie wyczuwalny spadek mocy objawiający się utratą siły tzn. silnik przestaje "ciągnąć" i może przerywać. Dlatego w takim przypadku należy zwiększyć przekrój zwężki wybierając kolejny rozmiar z szeregu przedstawionego powyżej. Wielkość zwężki musi być wystarczająco duża ale nie przesadzona gdyż wtedy uzyskamy całkiem odwrotne efekty , dlatego przy wyborze początkowych rozmiarów zwężki należy się kierować podanymi niżej orientacyjnymi wielkościami (dla gaźników Weber):
 

Rozmiar zwężki

Pojemność skokowa cylindra ccm

3.5

<300

4

<400

4.5

<500

5

>>500


Należy także pamiętać że kształt zwężki pomocniczej w gaźnikach Webera jest inny dla gaźników 40 , 45 , 50. Dla gaźników Dellorto serii 40 dostępne są rozmiary zwężek tkj.: 7848.1 , 7848.2 , 7848.3 , 7848.4 . Wszystkie one tzn. 7848.2,4,1,3 są podobne różnią się jedynie długością zwężki , oprócz tego zwężka 7848.2 posiada rozcięcie wzdłużne, oraz 7848.4 który posiada znacznie krótszą zwężkę , zastosowaną w celu zmniejszenia podciśnienia w okolicy rozpylacza (rozwiązanie to stosowane było w specjalnych silnikach).
 
gardziele

Zwężka 7848.1 jest najczęściej stosowaną dla silników o pojemności skokowej jednego cylindra do 300ccm , zwężka 7848.3 dla silników o pojemności skokowej jednego cylindra od 350 do 500ccm . Główna różnica miedzy tymi dwoma zwężkami to rozmiar kanału doprowadzającego mieszankę do gardzieli , który w zwężce 7848.1 jest mniejszy. Te zwężki są dostępny jako jedyne dla gaźników Dellorto serii 40mm. Większe gaźniki tkj. Dellorto 45mm i 48mm posiadają zwężki : 8011.1 , 8011.2 , 8011.3 , 8011.4 .

Dysza paliwa pompy przyspieszającej


Mimo że wydaje się że rozmiar zastosowanych elementów w układzie pompy przyspieszającej nie ma wielkiego znaczenia dla pracy silnika , jednak przy nieprawidłowej regulacji tego układu silnik będzie posiadał nierówną pracę w momencie gwałtownego przechodzenia z niskich do wysokich zakresów prędkości obrotowych z często występującym w takim wypadku dławieniem silnika.
 
dysza paliwa pompy

Firma Weber posiada do swoich urządzeń rozmiary dysz tkj. : 30 , 35 , 40 , 45 , 50 , 55 i 60 gdzie dana liczba określa rozmiar otworu w setnych częściach milimetra. Dellorto posiada większy zasób tych elementów co pozwala na dokładne strojenie układu przyspieszającego , elementy te zawierają się w przedziale : 40 , 41 , 42 , 43 , 44 , 45 i wyżej. Dla prawidłowego doboru rozmiaru dyszy pompy paliwa pomoże poniższa tabela , w której umieszczone są informacje na temat rozmiaru dyszy w zależności od pojemności silnika :
 

Pojemność jednego cylindra

Rozmiar dyszy paliwa pompy

300

30-35

400

35-40

500

40-45

600

45-50

700

50-55

800

55-60

900

60-65


Rozmiar dyszy podany jest na korpusie zewnętrznym . Oprócz dobru rozmiaru dyszy paliwa pompy przyspieszającej w tym układzie występuje także zawór zwrotny paliwa (bądź też zawór tłoczny) łączący układ z komora pływakową. Rozmiar zaworu nie ma tu wielkiego znaczenia , powinien być jednak dostosowany rozmiarem do pojemności układu i rozmiaru dyszy paliwa , tak aby umożliwiał każdorazowo pełne napełnianie układu w momencie zasysania paliwa przez pompę.

Zawór iglicowy


Zawór iglicowy wraz z pływakiem jest odpowiedzialny za utrzymywanie stałego poziomu paliwa w komorze pływakowej. Zbyt mały zawór może powodować że poziom w komorze będzie zawsze niski, co może wpływać na prace silnika przy większych obciążeniach powodując jego przerywanie.  
zawór iglicowy

Poniżej przedstawiona jest tabela , w której umieszczono orientacyjne wielkości zaworów iglicowych w zależności od pojemności skokowej silnika, wielkości te są wielkościami orientacyjnymi i pozwalają na ustalenie wymiaru początkowego, który może ulec zmianie w dalszych regulacjach jeżeli dojdziemy do wniosku że napełnianie komory pływakowej jest zbyt słabe.
 

Pojemność jednego cylindra ccm

Wielkość zaworu iglicowego

<300

1,50

<400

1,75

<500

2,00

<600

2,25

>600

2,50

Poziom paliwa w komorze pływakowej


Poziom paliwa w komorze pływakowej jest elementem , który powinien być ustalony przed przystąpieniem do regulacji gaźnika . Zbyt niski poziom paliwa w komorze pływakowej może powodować niedostateczną ilość paliwa w mieszance i tworzenie ubogich mieszanek bądź też zakłócać pracę silnika (dławienie lub przegrzewanie) zbyt wysoki poziom może powodować "zalewanie" gaźnika a tym samym bogate mieszanki i problemy z uruchamianiem silnika. W zależności od typu gaźnika występują różne metody ustalania poziomu paliwa w gaźniku. Najczęściej jednak i tak jest w przypadku gaźników Weber i Dellorto poziom paliwa ustala się z założona uszczelka pokrywy gaźnika. Poniżej są przedstawione schematy pomiaru ustawień poziomu paliwa i zalecane wartości dla różnych typów gaźników. Jak widać istotne są dwa wymiary , pierwszy wymiar A to odległość pływaka od pokrywy gaźnika w momencie zamknięcie zaworu iglicowego , a drugi wymiar B to odległość pływaka od pokrywy gaźnika przy maksymalnie otwartym zaworze iglicowym. Regulację poziomu przeprowadza się poprzez odginanie lub doginanie blaszek znajdujących się na ramieniu pływaka. Poniższe rysunki przedstawiają miejsca pomiarowe poziomu paliwa dla róznych typów gaxników.
 
miejsca regulacyjne

Poniżej znajduje się rysunek przedstawiający sposób pomiaru poziomu paliwa oraz tabela zawierająca najczęściej stosowane ustawienia poziomu paliwa i schemat przedstawiający miejsca pomiarowe:
 
sposób pomiaru
 

Symbol oznaczenia gaźnika

Wymiar A (mm)

Wymiar B (mm)

38 DCOE 13-14

8,5

15

38 DCEO 16-17

7,5

14

38 DCOE 25

8,5

15

40 DCOE 2

8,5

15

40 DCOE 4

8,5

15

40 DCOE 8

7

13,5

40 DCOE 9

7

15

40 DCOE 18

8,5

15

40 DCOE 20-21

8,5

15

40 DCOE 24

8,5

15

40 DCOE 25-26

8,5

15

40 DCOE 27

8,5

15

40 DCOE 28

8,5

15

42 DCOE 8

5

13,5

42 DCOE 12

7

15

45 DCOE 9

7

13,5

45 DCOE 9

5

13,5

45 DCOE 12

7

15

45 DCOE 13

8,5

15

45 DCOE 14

8,5

15

45 DCOE 15-16

7,5

14

40 DHLA

14,5-15

25

45 DHLA

16,5-17

25

40 IDF 18/19

10

32,5

40 IDF 48/49

10

32,5

40 IDF 13/15

10

32,5

44 IDF 38/39

10

32,5

44 IDF 50/51

10

32,5

48 IDF 4/5

22

32

48 IDF 1-100/2-100

22

32